Ta strona używa plików Cookie. Korzystając z tej strony zgadzasz się na umieszczenie tych plików na twoim urządzeniu

Skolioza - boczne skrzywienie kręgosłupa

Skolioza - boczne skrzywienie kręgosłupa

SKOLIOZY – BOCZNE SKRZYWIENIA KRĘGOSŁUPA

Skolioza jest wadą postawy polegającą na wielopłaszczyznowym odchyleniu linii kręgosłupa od stanu prawidłowego. Odchylenie to występuje w trzech płaszczyznach:

• czołowej – kręgosłup wygina się w bok: w prawo lub w lewo;

• strzałkowej – pogłębia się wygięcie kifotyczne lub lordotyczne;

• poprzecznej – następuje rotacja kręgów, co prowadzi do powstania garbu żebrowego. Skolioza może powodować niekorzystne zmiany w układzie narządu ruchu, układzie krązeniowo-oddechowym, sprawności i wydolności fizycznej, a także w różnych narządach wewnętrznych. Przyczyny powstawania skolioz są w 80-90% nieznane. Nieznana przyczyna zmusza do leczenia objawowego. Ogranicza się ono do przeciwdziałania

widocznym skutkom choroby. W postępowaniu korekcyjnym dąży się do wyprostowania kręgosłupa. Skoliozę uważa się za schorzenie ogólnoustrojowe, gdyż powoduje ona

niekorzystne zmiany w układzie ruchu, układzie krążeniowo-oddechowym, w

sprawności i wydolności fizycznej i w różnych narządach wewnętrznych.

W zależności od stopnia zawansowania zmian wyróżniamy następujące stadia

skoliozy:

1. postawa skoliotyczna - jest to wstępne stadium wady. Występuje

asymetria ustawienia barków i łopatek, niesymetryczne są także trójkąty

talii, ale nie ma jeszcze bocznego skrzywienia kręgosłupa lub jest ono

niewielkie. Napięciem mięśni można uzyskać pełną korekcję postawy;

2. skolioza I stopnia - jest to skrzywienie, którego kąt dochodzi do 30 stopni.  Zmiany dotyczą układu mięśniowo-więzadłowego bez

zniekształceń kostnych. Możliwa jest korekcja bierna skrzywienia i to

całkowita, natomiast korekcja czynna znaczna (prawie całkowita);

3. skolioza II stopnia - to skrzywienie o wartościach kątowych 31-60 stopni.

Występują zmiany strukturalne w kręgach i krążkach międzykręgowych.

Kręgosłup ulega zrotowaniu, co objawia się garbem żebrowym (lub

wałem mięśniowym przy skrzywieniach w odcinku lędźwiowym).

Korekcja czynna nie daje efektów, a bierna - niewielkie;

4. skolioza III stopnia - jest skrzywieniem o kącie przekraczającym 60

stopni z daleko posuniętymi zmianami strukturalnymi: sklinowaceniami i

torsją kręgów, deformacjami żeber i miednicy. Skrzywienie nie koryguje się. 

Pod względem przyczyn powstawania skoliozy dzielą się na :

1. skoliozy funkcjonalne (wady postawy, asymetrie kończyn, skrzywienia

reflktoryczne, bólowe itp.);

2. skoliozy strukturalne:

a ) kostnopochodne;

b ) nerwopochodne;

c ) mięśniopodobne;

d ) idiopatyczne - występujące najczęściej i stanowiące 80-90%

wszystkich skolioz

Przyczyny powstawania skoliozy idiopatycznych są nieznane. Niewiele

przemawia za tym, że zmiany w obrębie układu mięśniowego są pierwotną

przyczyną. Jednakże towarzyszące skoliozie zaburzenie równowagi mięśniowej

przyczynia się niewątpliwie do postępu skrzywienia. Powstaje obraz dystonii

mięśniowej .Nieznana przyczyna powstania skolioz zmusza do leczenia objawowego.

Ogranicza się ono do przeciwdziałania widocznym skutkom choroby. W

postępowaniu leczniczym dąży się do wyprostowania kręgosłupa.

Gimnastyka korekcyjna zajmuje się tylko mniej zaawansowanymi postaciami

skoliozy. Jej domeną powinny być postawy skoliotyczne i skoliozy pierwszego

stopnia. Bardziej zaawansowane przypadki wymagają postępowania

rehabilitacyjnego.

Korygowanie bocznych skrzywień kręgosłupa powinno obejmować:

I. Uświadomienie dziecku i rodzicom obecności wady i wynikających z tego

zagrożeń

Najważniejszym celem jest przekonanie i zachęcenie dziecka do podjęcia

trudu pracy korekcyjnej. Dziecko powinno stać się podmiotem procesu

korekcyjnego, a nie przedmiotem poddanym korekcyjnej "obróbce". Także

rodzice powinni aktywnie włączyć się do walki o poprawę postawy ciała

swojego dziecka, zapewniając mu optymalne, sprzyjające korekcji wady

warunki życia.

II. Ustalenie i zapewnienie optymalnych warunków toru środowiskowego

Obejmuje ono:

- nie przeciążanie dziecka nauką i pracą;

- zapewnienie odpowiednich warunków pracy (biurko, krzesło, ławka szkolna,

oświetlenie);

- zapewnienie odpowiedniej ilości i warunków snu;

- prawidłowe odżywianie;

- ćwiczenia korekcyjne w domu.

III. Rozciąganie mięśni przykurczonych

Likwidacja przykurczów mięśniowych ma umożliwić dziecku przyjęcie

postawy poprawnej. W bocznych skrzywieniach kręgosłupa dochodzi do

asymetrii napięć mięśni przykręgosłupowych strony prawej i lewej. Mięśnie

jednej strony ulegają osłabieniu, pozwalając kręgosłupowi na skrzywienie,

mięśnie strony przeciwnej mają tendencję do przykurczu, powodując utrwalenie

skrzywienia .W postępowaniu korekcyjnym ze

skoliozami można stosować ćwiczenia symetryczne i asymetryczne. W

ćwiczeniach asymetrycznych dąży się do wygięcia kręgosłupa w stronę

przeciwną do istniejącego skrzywienia. Zyskuje się przez to pełną korekcję lub

hiperkorekcję, ale ćwiczenia asymetryczne kryją w sobie pewne trudności: mogą

powodować pogłębienie skrzywień kompensacyjnych - wtórnych, a także

wymagają indywidualnego ustawienia każdego dziecka i kontroli utrzymywania

pozycji asymetrycznej w czasie ćwiczeń. W gimnastyce korekcyjnej, gdzie

jeden instruktor ćwiczy z grupą 10 dzieci, kontrola taka jest praktycznie

niemożliwa. Z tego względu ćwiczenia asymetryczne powinny być stosowane w

rehabilitacji, gdzie jest możliwość ćwiczeń indywidualnych. W zajęciach

gimnastyki korekcyjnej zapobieganie przykurczom i ewentualne rozciąganie ich

najlepiej osiągnąć przez elongację, czyli wydłużanie kręgosłupa. Stosując

elongację uzyskuje się skorygowanie skrzywienia kręgosłupa niezależnie od

jego lokalizacji i kierunku. Jest to więc wygodna i bezpieczna forma likwidacji

przykurczów i osiągania korekcji w zajęciach zespołowych. Elongacja może być

bierna (np. zwis na drabince) oraz czynna ("wyciąganie się", "rośnięcie"). W

gimnastyce korekcyjnej powinna dominować elongacja czynna. Elongacja

bierna, jakkolwiek korzystna nie powinna być nadużywana, gdyż nie tylko

rozciąga mięśnie przykurczone ale i osłabione.

IV. Nauka przyjmowania pozycji skorygowanej

Naukę przyjmowania pozycji skorygowanej prowadzi się w sposób podobny

jak przy wadach postawy w płaszczyźnie strzałkowej. Rozpoczynamy od

pozycji odciążających kręgosłup od ucisku osiowego (leżenia), następnie

przechodzimy do ustawienia przy ścianie, potem przed lustrem z kontrolą

wzroku i z zamkniętymi oczami z wykorzystaniem czucia głębokiego.

W skoliozach szczególną uwagę należy zwrócić na elongację kręgosłupa,

pokrywanie się pionu z linią środkową ciała (bródka, wcięcie mostka, wyrostek

mieczykowaty, kresa biała, pępek, środek spojenia łonowego, równa odległość

między kłykciami przyśrodkowymi i kostkami przyśrodkowymi). Wymaga się

również równego ustawienia barków, łopatek i trójkątów talii.

V. Wzmacnianie mięśni osłabionych

Wzmacnianie mięśni odpowiedzialnych za utrzymanie poprawnej postawy

powinno się odbywać w pozycji skorygowanej - w elongacji kręgosłupa.

Wzmacniane są głównie mięśnie prostownika grzbietu, a oprócz niego także

mięśnie ściągające łopatki, mięśnie pośladkowe i mięśnie brzucha.

Wzmacnianie prostownika grzbietu w zajęciach gimnastyki korekcyjnej

powinno być realizowane przez ćwiczenia symetryczne. Ćwiczenia

asymetryczne wymagają wysokich kwalifikacji prowadzącego i pracy

indywidualnej z dzieckiem można polecić w rehabilitacji. Zasady wzmacniania

mięśni brzucha i mięśni pośladkowych znajdują się na stronie opisującej

korygowanie pleców wklęsłych. Boczne skrzywienie kręgosłupa, jako wada

stwarzająca największe zagrożenie dla zdrowia i wyglądu dziecka, wymaga

szczególnej uwagi instruktora, rodziców i lekarza. Ważne jest dokładne

rozpoznanie (czy na pewno jest to skolioza idiopatyczna?), wynikające z niego

właściwe leczenie i obserwacja progresji skrzywienia we wszystkich

płaszczyznach. Zaobserwowane pogorszenie jest sygnałem do podjęcia

dodatkowych form leczenia (rehabilitacja, gorsety itp.).

VII. Utrwalenie nawyku poprawnej postawy

Zadanie to powinno się realizować nie tylko na lekcjach gimnastyki

korekcyjnej, lecz również w domu i w szkole. Dziecku powinno się stale

przypominać o konieczności korekcji postawy. Coraz dłuższe, kontrolowane

przebywanie w postawie poprawnej, możliwe dzięki coraz silniejszym

mięśniom posturalnym, z czasem doprowadza do automatyzacji odruchu

podstawy skorygowanej. Gdy dziecko zaabsorbowane czynnościami dnia

codziennego, zabawą czy grą utrzymuje już nową, poprawną postawę, można

uważać, że proces korekcji został zakończony.