Ta strona używa plików Cookie. Korzystając z tej strony zgadzasz się na umieszczenie tych plików na twoim urządzeniu

Skutki uszkodzenia ACL

Skutki uszkodzenia ACL

Staw kolanowy ze względu na skomplikowaną budowę należy do najczęściej uszkadzanych stawów według danych epidemiologicznych. Gwałtowny rozwój komunikacji, techniki, wzrost aktywności fizycznej ma ogromny wpływ na częstość występowania urazów stawu kolanowego. Równocześnie owemu rozwojowi towarzyszy ogromny postęp medycyny.

Strukturą najczęściej uszkadzaną w stawie kolanowym jest więzadło krzyżowe przednie. Zostaje ono uszkodzone najczęściej w przypadku uprawiania kilku dyscyplin sportowych, tj. piłka nożna, sporty walki, koszykówka, narciarstwo zjazdowe, futbol amerykański. Zwiększone ryzyko urazu również tyczy się osób w starszym wieku, zwykle nieaktywnych fizycznie, uprawiając sport sezonowo. Na uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego bardziej narażone są kobiety w koszykówce, co stwierdza Malone. Natomiast Ferretti udowadnia, że czwartoligowe siatkarki mają ogromną przewagę, jeżeli chodzi o urazowość ACL niż mężczyźni. W Polsce na 1000 mieszkańców 1 osoba uszkadza więzadło krzyżowe przednie, natomiast liczba rekonstrukcji wykonywanych rocznie
w Polsce wynosi około 3 tysiące. Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego najczęściej spowodowane jest działaniem siły padającej bezpośrednio na staw kolanowy. Zazwyczaj są to urazy skrętne z elementem koślawienia stawu, urazy skrętne z wyprostem, przekroczenie zakresu ruchu w stawie, bądź nagła zmiana kierunku. Staw kolanowy to ogromny mechanizm, na którego pracę składa się wiele struktur. Nieprawidłowe funkcjonowanie jakiejkolwiek z nich powoduje zaburzenie funkcji stawu kolanowego. Ważna jest zarówno praca układu mięśniowego jak i więzadłowego, dysbalans pracy tych układów zwiększa ryzyko urazów, najczęściej łąkotek oraz więzadła krzyżowego przedniego.

Głównym powodem uszkodzenia ACL są urazy niekontaktowe i kontaktowe. Do owych urazów mogą przyczyniać się między innymi:

  • anatomiczne uwarunkowania (zwiększona elastyczność stawu kolanowego, wąskie pole międzykłykciowe, pole przekroju oraz długość ACL, wzmożona ruchomość stawu kolanowego, zwiększony przeprost oraz koślawość stawu kolanowego),
  • przebyte urazy stawu kolanowego (urazy łąkotki, rzepki, zwichnięcia, skręcenia, stłuczenia stawu),
  • zaburzenie pracy mięśni (głównie zginaczy nad prostownikami oraz zmniejszenie aktywności mięśni stawu skokowego i biodrowego),
  • zaburzenie w obrębie prawidłowej postawy ciała (przodopochylenie miednicy, czynnościowa asymetria ciała, zwiększona wewnętrzna rotacja ud oraz zewnętrzna rotacja piszczeli),
  • zaburzenia propriorecepcji stawu kolanowego,
  • nieodpowiednie przygotowanie do wykonywanej dyscypliny sportu

Skutki uszkodzenia ACL to funkcjonalna i strukturalna niestabilność stawu kolanowego. Ponadto:

  • brak więzadłowej stabilizacji stawu kolanowego,
  • rozciąganie torebkowych struktur,
  • odczucie „uciekania kolana”,
  • niestabilność funkcjonalna,
  • zmniejszenie reakcji torebkowych receptorów i zaburzenia propriorecepcji,
  • uszkodzenie struktur budujących staw kolanowy.

Nawracające urazy stawu kolanowego będą prowadziły do dalszych uszkodzeń stawu: uszkodzenia chrząstki stawowej, zmiany zwyrodnieniowe, uszkodzenia powierzchni stawowych, uszkodzenia łąkotek, uszkodzenia pozostałych więzadeł stawu kolanowego. 

Fizjoterapia odgrywa najważniejszą rolę w leczeniu zachowawczym. Jej celem jest eliminowanie dolegliwości bólowych, śródstawowego wysięku i obrzęku, odtworzenie pełnego zakresu ruchu oraz napięcia mięśniowego. Leczenie zachowawcze stosowane jest bezpośrednio po wystąpieniu urazu oraz w przypadkach, gdzie zastosowanie leczenia operacyjnego jest niemożliwe. Leczenie zachowawcze powinno być rozpoczęte tuż po uszkodzeniu stawu kolanowego. Należy zastosować znaną na całym świecie zasadę „PRICE”. Składa się ona z pięciu elementów ukrytych w poszczególnych literach, mianowicie: P – zabezpieczenie (ang. Protection), czyli zapewnienie stawu takiej pozycji, aby nie doszło do ponownego uszkodzenia; R – odpoczynek (ang. Rest), dotyczy ułożenia kończyny w pozycji, która powoduje zmniejszenie bólu; I – chłodzenie (ang. Ice) polega na umieszczeniu zimnego opatrunku w okolicy urazu; C – ucisk (ang. Compression) pozwala na zminimalizowanie obrzęku i stanu zapalnego, w tym celu najlepsze zastosowanie znajduje bandaż elastyczny; E – uniesienie (ang. Elevation), czyli ułożenie kończyny w pozycji powyżej poziomu serca. Po zastosowaniu zasady PRICE ważne jest, aby jak najszybciej rozpocząć rehabilitację w celu odzyskania prawidłowego, ruchowego wzorca, siły i kontroli mięśniowej, zakresu ruchu oraz propriocepcji. Wyżej wymienione cele są możliwe od uzyskania, dzięki wdrożeniu farmakoterapii (głównie niesterydowych leków przeciwzapalnych oraz leków przeciwzakrzepowych), umieszczeniu kończyny w wyprostnej ortezie, fizykoterapii (elektrostymulacja mięśnia czworogłowego uda, fala uderzeniowa, pole magnetyczne, biostymulacja laserowa, krioterapia) oraz zastosowaniu drenażu limfatycznego, masażu napiętych tkanek. Dodatkowo wprowadzenie Kinesiotapingu umożliwi podtrzymanie efektu terapeutycznego, przyśpieszy eliminowanie obrzęki, a dzięki technikom stabilizacyjnym taping pozwoli na zmniejszenie objawu „ucieknia” kolana – taka forma stabilizacji jest wygodna, lekka w stosowaniu w przeciwieństwie do ortezy . Uszkodzenie całkowite więzadła krzyżowego przedniego zmusza do wykonania zabiegu operacyjnego, gdyż ACL nie ma zdolności do regeneracji. Proces rehabilitacji po uszkodzeniu więzadła krzyżowego przedniego podzielono na dwa główne etapy: etap przed operacją i rehabilitacja po zabiegu operacyjnym. Każdy z tych okresów ma odrębne zadanie. Rehabilitacja uzależniona jest od wybranej techniki operacyjnej, poziomu aktywności pacjenta,  jego wieku, okresu czasu od urazu do operacji  doświadczenia rehabilitantów i lekarzy. Każdy pacjent musi mieć swój własny plan rehabilitacyjny, dobrany do swoich możliwości, gdyż wiadome jest, że w inny sposób zostanie poprowadzony młody, zdrowy, dwudziestoletni sportowiec, a inaczej pięćdziesięcioletni mężczyzna, który wykonuje pracę w pozycji siedzącej, nieuprawiający sportu. Coraz więcej pacjentów poddaje się zabiegom operacyjnym, ponieważ daje to lepsze rokowania, pozwala wrócić do sportu po odpowiednim czasie.